فراتحلیل اثربخشی مداخلات مبتنی بر هنر بر یادگیری و عملکرد تحصیلی دانش آموزان ابتدایی دارای اختلالات یادگیری

افروز، غ.، و کامکاری، ک. (۱۳۸۹). اصول روان‌سنجی و هوش آزمای. تهران: دانشگاه تهران.

اسماعیل‌پور، م.، و شاکر دولق، ع. (۱۳۹۶). اثربخشی آموزش نقاشی بر عملکرد ریاضی و حافظه غیرکلامی دانش‌آموزان با ناتوانی یادگیری ریاضی. ناتوانی‌های یادگیری، 6(۴)، 7-23. [DOI.org/10.22098/jld.2017.553]

ایرانی، ف.، چراغ ملایی،  ل.، و اخوان تفتی، م. (1402). ساخت و آزمایش گرافیک متحرک آموزشی جهت بهبود کارکردهای اجرایی در کودکان دارای اختلال یادگیری. فصلنامه اندازه گیری تربیتی، 14(52), 62-89. [DOI.org/10.22054/jem.2023.67004.3354]

حاجی محمدی فریمان، م. (۱۳۹۴). طراحی فرایند تدریس مبتنی بر نمایش خلاق و تأثیر آن بر دامنه واژگان دانش‌آموزان مبتلا به اختلال خواندن پایه دوم ابتدایی شهرستان فریمای در سال تحصیلی ۹۴-۱۳۹۳. پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد رشته تکنولوژی آموزشی. گروه علوم تربیتی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی.

حسین نژاد، ا.، جواهری ویشکاسوقی، ع.، و اصغری سندی، م. (۱۴۰۰). اثربخشی آموزش قصه درمانی بر خودکارآمدی تحصیلی و حل مسئله در دانش‌آموزان مبتلا به اختلال یادگیری. دومین همایش ملی آسیب شناسی روانی. دانشگاه محقق اردبیلی. https://civilica.com/doc/1436256

خامه‌چی، ح.، و رنگریز، ح. (۱۴۰۰). فراتحلیل پیشایندها و پیامدهای توانمندسازی روان‏شناختی کارکنان. مدیریت فرهنگ سازمانی. 19(۱)، 95-73. [DOI.org/10.22059/jomc.2020.299080.1008002]

دلاور، ع. (۱۳۹۴). روش تحقیق در روان‌شناسی و علوم تربیتی. تهران: نشر روان.

ذوقی، ل.، گودرزی، ا.، و رجبی نژاد، م. (۱۴۰۰). تأثیر بازی‌های آموزشی - ورزشی و حرکات ریتمیک بر مهارت‌های ریاضی دانش‌آموزان دارای اختلال یادگیری ریاضی. روان‌شناسی تربیتی، 17(۵۹)، 375-404. [DOI.org/10.22054/jep.2021.38354.2529]

رستم پور خامنه، م. (۱۳۹۴). فراتحلیل تحقیقات مربوط به رهبری تحول‌آفرین. پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد رشته مدیریت منابع انسانی. دانشگاه علامه طباطبائی.

رهنما، ف.، بیاضی، م.، رجائی، ع.، و خوئی نژاد، ع. (۱۴۰۰). مقایسه تأثیر درمان عصب روان‌شناختی، حرکات ریتمیک و توانمندسازی شناختی بر خواندن دانش‌آموزان مبتلا به اختلال یادگیری خاص. خانواده و بهداشت، 11(۲۹)، 172-136. http://ijpn.ir/article-1-1515-fa.html

شهسواری، ن. (۱۳۹۸). اثربخشی موسیقی‌درمانی گروهی فعال بر حافظه فعال و پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان مقطع ابتدایی با اختلال یادگیری ریاضی. پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد رشته روان‌شناسی تربیتی. گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم‌انسانی، دانشگاه قم.

شیخ‌الاسلامی، ع. (1396). اثربخشی آموزش راهبردهای یادگیری شناختی و فراشناختی بر اهمال‏ کاری تحصیلی دانش‏ آموزان با پیشرفت تحصیلی پایین. فصلنامه روانشناسی مدرسه، 6(3)، 65-84. https://jsp.uma.ac.ir/article_585.html

شیخ‌الاسلامی، ع.ف ظریفی، ف.، سیداسماعیلی قمی، ن.، و قمری گیوی، ح. (1404). اثربخشی لگودرمانی بر کارکرد‌های اجرایی دانش‌آموزان با اختلال یادگیری خاص. فصنامه ناتوانی‌های یادگیری، 14(4)، 39-28. https://jld.uma.ac.ir/article_3967.html

صانعی، ف.، کارشکی، ح.، و غنائی چمن‌آباد، ع. (۱۳۹۳). اثربخشی آموزش حرکات موزون ورزشی همراه با آموزش ویژه در بهبود دقت و نارسانویسی دانش‌آموزان دارای اختلال دیکته مناطق روستایی. دومین همایش ملی روان‌شناسی تربیتی. دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی. https://profdoc.um.ac.ir/paper-abstract-1041546.html

صیدانلو، ت.، و باقرپور، م. (۱۳۹۶). تأثیر کاربرد موسیقی در بهبود عملکرد خواندن و نوشتن دانش‌آموزان مبتلا به اختلالات یادگیری. ناتوانی‌های یادگیری، 7(۲)، 54-40. [DOI.org/10.22098/jld.2018.614]

عابدی، ا.، پیروز زیجردی، م.، و یارمحمدیان، ا. (۱۳۹۱). اثربخشی آموزش توجه بر عملکرد ریاضی دانش‌آموزان با ناتوانی یادگیری ریاضی. ناتوانی‌های یادگیری، 2(۱)، 106-92. https://journal.uma.ac.ir/article_113.html

عابدی، ا.، و عادی پور، م. (۱۳۹۲). بررسی پایایی، روایی و تعیین ساختار عاملی نسخه فارسی مقیاس رفتار یادگیری. اندازه‌گیری تربیتی، 4(۱۲)، 23-40. https://jem.atu.ac.ir/article_5660.html

غفوری، ر.، حیرانی، ع.، اقدسی، م.، و ابراهیمی، ب. (۱۳۹۸). تأثیر حرکات ریتمیک بر حافظه فعال، تبحر حرکتی و مهارت نوشتن در دانش‌آموزان دارای اختلال نوشتاری. مجله دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی، ۱۱(۱)، ۲۳-۳۱. [DOI.org/10.52547/nkums.11.1.23]

کرمی نوری ر.، مرادی ع.(۱۳۸۸) آزمون خواندن و نارساخوانی، تهران: جهاد دانشگاهی.

موسوی، م.، یوسفی، ف.، بهاروند، ب.، و دولت آبادی، س. (1402). اثربخشی شن بازی درمانی بر رفتارهای یادگیری و سرزندگی تحصیلی دانش‌آموزان پایه اول ابتدایی مبتلا به اختلال یادگیری خواندن. اولین کنفرانس بین‌المللی روان‌شناسی، علوم اجتماعی، علوم تربیتی و فلسفه. https://civilica.com/doc/1698619/

مهدی آبادی، ح. (1398). تأثیر استفاده از فیلم های آموزشی و انیمیشن برای کمک به مهارت خواندن در دانش‌آموزان با مشکل خواندن. دومین همایش بین‌المللی کودکان استثنایی. دانشگاه محقق اردبیلی. https://civilica.com/doc/1951639/

نریمانی، م.، ابوالقاسمی، ع.، ایل‌بیگی قلعه ، ر. (۱۳۹۷). تأثیر نقاشی‌درمانی بر کارکردهای اجرایی و هماهنگی دیداری - حرکتی کودکان مبتلا به اختلال خواندن. مطالعات ناتوانی، ۸(۵۰)، 8-1. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.23222840.1397.8.0.17.2

نریمانی، م.، سلمانی، ع. و شارعی، آ. (1404). اثربخشی آموزش مهارت‌های ارتباط مؤثر بر امیدواری تحصیلی و بهزیستی روان‌شناختی در دانش‌آموزان مستعد رفتارهای پرخطر. روان شناسی مدرسه و آموزشگاه، 14(1)، 82-95.          [DOI:10.22098/jsp.2025.16465.6043]

نصیری، ش. (۱۳۹۹). بررسی اثربخشی آموزش قصه درمانی بر بهبود عملکرد خواندن در دانش‌آموزان نارساخوان. تحقیقات جدید در علوم‌انسانی، 4(۳۲)، 302-287. https://civilica.com/doc/1566057/

یعقوبی، ا.، و ایرانی، ف . (1404). فراتحلیل اثربخشی آموزش مبتنی بر گیمیفیکیشن (بازی‌وارسازی) بر یادگیری و عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان ابتدایی در ایران. اندیشه های نوین تربیتی، 21(3)، 19-34. [DOI.org/10.22051/jontoe.2025.50467.4024]

یعقوبی، ا.، فناءی نعمت سرا، ز.، ذوقی پایدار، م.ر.، و افضلی، ا. (1402). بررسی تأثیر مداخله آموزشی مبتنی بر بازی‌های آبی بر عملکرد نوشتاری دانش‌آموزان نارسانویس دورة اوّل ابتدائی. تدریس پژوهی، 11(4)، 141-118. [DOI..org/10.22034/trj.2024.140431.1931]

References

Abedi, A., & Adipour, M. (2013). Validity, reliability, and factor structure of the Persian version of the Learning Behavior Scale. Educational Measurement, 4(12), 23–40. https://jem.atu.ac.ir/article_5660.html

Abedi, A., Pirooz Zeijgerdi, M., & Yarmohammadian, A. (2012). The effectiveness of attention training on math performance in students with math learning disabilities. Learning Disabilities, 2(1), 92–106. https://journal.uma.ac.ir/article_113.html

Afrooz, G., & Kamkari, K. (2010). Principles of psychometrics and intelligence testing. Tehran: University of Tehran Press.

American Art Therapy Association. (2023). About art therapy. Retrieved from https://arttherapy.org/about-arttherapy/

American Dance Therapy Association. (2014). About dance/movement therapy. American Dance Therapy Association. https://www.adta.org/what-is-dancemovement-therapy

Abrams, B. (2010). Evidence-based music therapy practice: An integral understanding. Journal of Music Therapy, 47(4), 351–379. [DOI.org/10.1093/jmt/47.4.351]

Ahmadi, S., Rezapour-Mirsaleh, Y., & Choobforoushzadeh, A. (2024). Effectiveness of Mindfulness-Based Art Therapy (MBAT) Utilizing Watercolor Painting on Emotion Regulation, Mindfulness, and Obsessive Symptoms. Mindfulness, 15(10), 2554-2567. [DOI.org/10.1007/s12671-024-02454-y]

Almulla, A. A., Khasawneh, M. A. S., Abdel-Hadi, S. A., & Jarrah, H. Y. (2024). Influence of non-linear storytelling in video games on cognitive development among students with learning disabilities. International Journal of Learning, Teaching and Educational Research, 23(1), 84-97. [DOI.org/10.26803/ijlter.23.1.5]

Baragash, R. S., & Al-Samarraie, H. (2022). Augmented reality and functional skills acquisition among individuals with special needs: A meta-analysis of group design studies . Journal of Special Education Technology, 37(2), 1-15. [DOI.org/10.1177/0162643420910413]

Bradt, J., & Dileo, C. (2014). Music interventions for mechanically ventilated patients. Cochrane database of systematic reviews, 12, 1-65 [DOI.org/10.1002/14651858.CD006902.pub3]

Bunt, L., & Stige, B. (2014). Music therapy: An art beyond words. Routledge.

Bratton, S. C., Ray, D., Rhine, T., & Jones, L. (2005). The efficacy of play therapy with children: A meta-analytic review of treatment outcomes. Professional psychology: research and practice, 36(4), 376. [DOI.org/10.1037/0735-7028.36.4.376]

Carolan, R., & Backos, A. (Eds.). (2017). Emerging perspectives in art therapy: Trends, movements, and developments. Routledge

Cassidy, T., & Long, C. (1996). Problem‐solving style, stress and psychological illness: Development of a multifactorial measure. British Journal of clinical psychology, 35(2), 265-277. [DOI.org/10.1111/j.2044-8260.1996.tb01181.x]

ceken, B., & Taşkın, N. (2022). Multimedia learning principles in different learning environments: A systematic review. Smart Learning Environments, 9(1), 19. [DOI.org/10.1186/s40561-022-00200-2]

Cohen, J. (1988). Statistical Power Analysis for the Behavioral Sciences (Second ed). Hillsdale, N J: Lawrence Erlbaum Associates.

Cullen, B. (Ed.). (2022). Understanding learning disabilities. South Pacific Press.

Deer, G., Wu, H., Zhang, L., Tadesse, E., Khalid, S., Duan, C.,... & Gao, C. (2024). Effect of out-of-school visual art activities on academic performance. The mediating role of socioeconomic status. Plos one, 19(5), e0298901. [DOI.org/10.1371/journal.pone.0298901]

Dickinson, P., & Bailey, S. (Eds.). (2023). The drama therapy decision tree: Connecting drama therapy interventions to treatment (1st ed., Kindle version). Routledge.

Deleon, A. (2024). Art Therapy as a tool to Enhance Social Skills in Children with Autism Spectrum Disorder: A Literature Review. Expressive Therapies Capstone Theses, 807.

Delavar, A. (2015). Research methods in psychology and educational sciences. Tehran: Ravan Publishing.

Egana-delSol, P. (2023). The impacts of a high-school art-based program on academic achievements, creativity, and creative behaviors. npj Science of Learning, 8(1), 1-10. [DOI.org/10.1038/s41539-023-00187-6]

Esmailpour, M., & Shaker Doloq, A. (2017). The effectiveness of drawing training on mathematical performance and non-verbal memory of students with math learning disabilities. Learning Disorder, 6(4), 7–23. [DOI.org/10.22098/jld.2017.553]

Fawzi Ibrahim Beghida, I., & Mahmoud Ahmad, N. (2021). The Applied Effectiveness of Art Therapy in Education for Children with Learning Disabilities who have experienced Aggression, Low Self-Esteem and School readiness. Alexandria university, 47(2), 450-479. [DOI.org/10.12816/fthj.2021.253377]

Garner, B., & Sanderson, C. A. (2025). Creating the Future You, with eBook Access Code: Envision, Pursue, Persist. Pearson

Ghafoori, R., Heyrani, A., Aghdasi, M. T., & Ebrahimi, B. (2019). The effect of rhythmic movements on working memory, motor proficiency, and writing skills in students with writing disorders. North Khorasan University of Medical Sciences Journal, 11(1), 23–31. [DOI.org/10.52547/nkums.11.1.23]

Gunawardena, M., & Koivula, M. (2024). Children’s social–emotional development: The power of pedagogical storytelling. International Journal of Early Childhood, 56(3), 625-646. [DOI.org/10.1007/s13158-023-00381-y]

Hajimohammadi Fariman, M. (2015). Designing a teaching process based on creative drama and its effect on the vocabulary range of second-grade students with reading disorder in Fariman [Master’s thesis, Allameh Tabataba’i University].

Hallahan, D. P., Kauffman, J. M., & Pullen, P. C. (2022). Exceptional learners: An introduction to special education (14th ed.). Pearson.

Hillier, C. (2024). Diversity and Equity in Canadian Schools: Fostering Inclusive Environments.

Hosseinnezhad, A., Javaheri Vishkasoqi, A., & Asghari Sandi, M. (2021). The effectiveness of storytelling training on academic self-efficacy and problem-solving in students with learning disabilities. The 2nd National Conference on Psychological Pathology, Mohaghegh Ardabili University. https://civilica.com/doc/1436256

Horovitz, E. G. (2017). A guide to art therapy materials, methods, and applications: A practical step-by-step approach. Taylor & Francis. [DOI.org/10.4324/9781315457215]

Javan, A. T., Framarzi, S., Abedi, A., & Nattaj, F. H. (2014). Effectiveness of rhythmic play on the attention and memory functioning in children with mild intellectual disability (MID). International Letters of social and humanistic sciences, 6, 9-21. [DOI.org/10.18052/www.scipress.com/ILSHS.17.9]

Karami Nouri V., Moradi A. (2009) Reading and Dyslexia Test, Tehran: Jahad Daneshgaghi.

Kelly, S., Davies, L., Harrop, D., McClimens, A., Peplow, D., & Pollard, N. (2015). Reviewing art therapy research: A constructive critique. Sheffield Hallam University. https://shura.shu.ac.uk/11359/

Khamechi, H., & Rangriz, H. (2021). A meta-analysis of antecedents and outcomes of psychological empowerment of employees. Organizational Culture Management, 19(1), 73–95. [DOI.org/10.22059/jomc.2020.299080.1008002]

Lavric, M., & Soponaru, C. (2023). Art therapy and social emotional development in students with special educational needs: effects on anxiety, empathy, and prosocial behaviour. Revista Romaneasca Pentru Educatie Multidimensionala, 15(1), 606-621. [DOI.org/10.18662/rrem/15.1/714]

Levy, F. J. (2005). Dance/movement therapy: A healing art (2nd ed.). Marlton, NJ: The National Dance Therapy Association

Lemonidis, C., & Kaiafa, I. (2019). The Effect of Using Storytelling Strategy on Students' Performance in Fractions. Journal of Education and Learning, 8(2), 165-175. http://jsp.uma.ac.ir/article_516.html

Malchiodi, C. A. (2006). Art therapy sourcebook (2nd ed.). McGraw Hill

Malchiodi, C. A. (2003). Handbook of art therapy. Guilford Press

Malchiodi, C. A. (2012). Handbook of art therapy (2nd ed.). Guilford Press.

Malchiodi, C.A. (2011) Materials, media and methods. In C. Malchiodi (ed.) Handbook of Art Therapy. New York, NY: Guilford Press.

Malchiodi, C. A. (2007). The art therapy sourcebook. McGraw-Hill.

Malchiodi, C. A. (2020). Trauma and expressive arts therapy: Brain, body, and imagination in the healing process. Guilford Publications.

Mayer, R., & Fiorella, L. (2014). Principles for Reducing Extraneous Processing in Multimedia Learning: Coherence, Signaling, Redundancy, Spatial Contiguity, and Temporal Contiguity Principles. Cambridge Handbook of Multimedia Learning, Cambridge University Press..

[DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9781139547369.015 ]

McNutt, J., & Dunn-Snow, P. (2024). Art Therapy Through the Lifespan: A Collection of Case Studies. Routledge.

Mehdiabadi, H. R. (2023). The effect of using educational videos and animations to improve reading skills in students with reading difficulties. 2nd International Conference on Exceptional Children, Mohaghegh Ardabili University. https://civilica.com/doc/1951639

Miller, E. (2017). Story and storytelling in storytelling therapy and expressive arts therapy. Paper presented at the International Expressive Arts Therapy Conference, Chennai, India. Retrieved from.https://storytellinginstitute.org/368.pdf

Moon, C. H. (2010). A history of materials and media in art therapy. Routledge.

Mousavi, S. M., Yousefi, F., Baharvand, B., & Dowlatabadi, S. (2023). The effectiveness of sand play therapy on learning behaviors and academic vitality of first-grade students with reading learning disorders. 1st International Conference on Psychology, Social Sciences, Educational Sciences and Philosophy. https://civilica.com/doc/1698619

Nasiri, Sh. (2020). Investigating the effectiveness of storytelling training on improving reading performance in students with dyslexia. New Research in Humanities, 4(32), 287–302. https://civilica.com/doc/1566057

Narimani, M., Abolghasemi, A., & Ilbeigi Qaleni, R. (2018). The effect of art therapy on executive functions and visual-motor coordination of children with reading disorders. Disability Studies, 8(50), 1–8. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.23222840.1397.8.0.17.2

Narimani, M., Salmani, A. & Sharei, A. (2025). The effectiveness of effective communication skills training on academic hope and psychological well-being in students prone to high-risk behaviors. Journal of School Psychology, 14(1), 82-95. (Persian) [DOI:10.22098/jsp.2025.16465.6043]

Pintrich, P. R. (2004). A conceptual framework for assessing motivation and self-regulated learning. Educational Psychology Review, 16(4), 307-320. [Doi:10.1007/s10648-004-0006-x]

Rahnama, F., Bayazi, M. H., Rajaei, A., & Khoei Nejad, A. (2021). Comparing the effects of neuropsychological therapy, rhythmic movements, and cognitive empowerment on reading ability in students with specific learning disabilities. Family and Health, 11(29), 136–172. http://ijpn.ir/article-1-1515-fa.html

Rostampour Khameneh, M. (2015). A meta-analysis of studies on transformational leadership [Master’s thesis, Allameh Tabataba’i University].

Rubin, J. A. (2012). Approaches to Art Therapy: Theory and Technique. Taylor & Francis.

Rubin, J. A. (1998). Art therapy: An introduction. London: Routledge Publications.

Saneei, F., Karshki, H., & Ghanai Chamanabad, A. (2014). The effectiveness of rhythmic physical movements combined with special training on improving attention and dysgraphia in rural students with dictation disorder. 2nd National Conference on Educational Psychology, Shahid Rajaee Teacher Training University. https://profdoc.um.ac.ir/paper-abstract-1041546.html

Schellenberg, E. G. (2004). Music lessons enhance IQ. Psychological science, 15(8), 511-514.

[Doi:10.1111/j.0956-7976.2004.00711.x]

Schunk, D. H. (2012). Learning theories: An educational perspective (6th ed.). Pearson Education.

Seydanlou, T., & Bagherpour, M. (2017). The effect of using music on improving reading and writing performance in students with learning disorders. Learning Disabilities, 7(2), 40–54.  [Doi: 10.22098/jld.2018.614]

Shahsavari, N. (2019). The effectiveness of active group music therapy on working memory and academic achievement of elementary school students with math learning disabilities [Master’s thesis, University of Qom].

Simonds, L., & Stewart, S. J. F. (2022). Effectiveness of creative arts-based interventions for treating children and adolescents exposed to traumatic events: A systematic review of the quantitative evidence. Arts & Health, 14(1), 1-20.  [Doi: 10.1080/17533015.2021.2009529]

Sousa, D. A. (2011). How the brain learns. Corwin Press.

Steinhardt, L. F. (2012). On becoming a Jungian sandplay therapist: The healing spirit of sandplay in nature and in therapy. Routledge.

Thergaonkar, N., & Daniel, D. (2021). Effect of arts based therapy on functionality of children with intellectual disability. Journal of Indian Association for Child and Adolescent Mental Health, 15(2), 55-71. [DOI.org/10.1177/0973134220190204]

Woolfolk, A. (2023). Educational Psychology (15th ed.). Pearson.

Wright, A. C. (2023). Art therapy with an autistic person with learning disabilities: communication and emotional regulation. International Journal of Art Therapy, 28(4), 154-166. [DOI.org/10.1080/17454832.2023.2172439]

What are the expressive arts? International Expressive Arts Therapy Association (IEATA). Retrieved October 17, 2012a. from http//www.ieata.org

Zoqi, L., Goodarzi, A., & Rajabinajad, M. (2021). The effect of educational-sport games and rhythmic movements on math skills of students with math learning disabilities. Educational Psychology, 17(59), 375–404. [DOI.org/10.22054/jep.2021.38354.2529]