پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 31 |
| تعداد شمارهها | 484 |
| تعداد مقالات | 4,286 |
| تعداد مشاهده مقاله | 7,298,687 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 4,896,195 |
پاسخ نمایههای زیستی و فیزیکی پوسته زیستی خاک به توالی تغییر کاربری اراضی در حوزه آبخیز خانقاه سرخ، استان آذربایجان غربی | ||
| مدل سازی و مدیریت آب و خاک | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 08 تیر 1405 | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22098/mmws.2026.19810.1817 | ||
| نویسندگان | ||
| ماریا صیادی1؛ حسین خیرفام* 2؛ هانیه فرامرزی3 | ||
| 1دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه مهندسی مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران | ||
| 2دانشیار، گروه مهندسی مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، یران | ||
| 3دانشجوی دکتری، علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران | ||
| چکیده | ||
| تبدیل اراضی مرتعی به کشاورزی دیم و رهاسازی متعاقب آن، چرخههای بیوژئوشیمیایی خاک را مختل و عملکرد لایه سطحی را تخریب میکند. پوستههای زیستی خاک بهعنوان شاخصهای حساس سلامت خاک عمل میکنند، اما پایش همزمان نمایههای زیستی و فیزیکی آنها در توالی تغییر کاربری کمتر مورد توجه قرار گرفته است. این پژوهش با هدف ارزیابی پاسخ شش نمایه کلیدی پوسته زیستی (غلظت اکسوپلیساکاریدها، تنفس پایه میکروبی، ضخامت پوسته، رطوبت خاک و میانگین وزنی و هندسی قطر خاکدانهها) به تغییر کاربری از مرتع به دیم فعال و دیم رهاشده طراحی شد. نمونهبرداری از لایه صفر تا دو سانتیمتری خاک در سه کاربری مورد مطالعه با طرح مرکب تصادفی-سیستماتیک انجام گرفت. اندازهگیریها شامل روش فنول-سولفوریک اسید برای ترشحات پلیساکاریدها، روش جذب قلیایی برای تنفس میکروبی، کولیس دیجیتال برای ضخامت، روش وزنی برای رطوبت و الککردن خشک برای محاسبه میانگین وزنی و هندسی اندازه ذرات خاک بود. دادهها با آزمون تجزیه واریانس یکطرفه و آزمون تعقیبی توکی تجزیه شدند. نتایج نشان داد تغییر کاربری اراضی از مرتع به دیم فعال و از دیم فعال به دیم رهاشده اثر معنیداری بر تمامی نمایهها دارد. مرتع بالاترین مقادیر رطوبت (۳۹/۹ درصد)، پلیساکاریدها (۱۵/۰ میلیگرم بر گرم)، تنفس میکروبی (۲۱/۰ میلیگرم بر گرم در روز)، ضخامت پوسته (۴۲/۱۱ میلیمتر)، میانگین وزنی اندازه ذرات (۶۹/۱ میلیمتر) و میانگین هندسی اندازه ذرات (۱۴/۱ میلیمتر) را دارا بود. تبدیل مرتع به دیم فعال موجب افت ۳۰ تا ۶۵ درصدی شاخصها شد. اراضی دیم رهاشده بازسازی طبیعی معنیداری نشان ندادند و مقادیر ساختاری و تنفسی آنها مشابه دیم فعال باقی ماند که نشاندهنده عبور از آستانه تخریب و ناکارآمدی رهاسازی منفعل در کوتاهمدت است. همبستگی عملکردی بین ترشح پلیساکاریدها، حفظ رطوبت و پایداری خاکدانهها، نقش محوری پوستهها در یکپارچگی فیزیکی خاک را تأیید میکند. بر این اساس، پایش نمایههای منتخب میتواند بهعنوان ابزار سریع تشخیص تخریب و ارزیابی راهکارهای احیا مورد استفاده قرار گیرد و اجرای احیای طبیعی برای احیای اراضی رهاشده ضروری تشخیص داده شد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| پایش زیستی خاک؛ تخریب زمین؛ ترشحات پلیساکاریدها؛ خاکدانهسازی؛ دیم رهاشده؛ فعالیت میکروبی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 401 |
||