آمار

تعداد نشریات31
تعداد شماره‌ها484
تعداد مقالات4,286
تعداد مشاهده مقاله7,298,689
تعداد دریافت فایل اصل مقاله4,896,196
آسکانی, خان محمد, ازکیا, مصطفی, موسایی, میثم, رستمعلی زاده, ولی اله. (1405). نقش توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل در کاهش نابرابری فضایی در مناطق مرزی مکران. سامانه مدیریت نشریات علمی, 3(1), 39-53. doi: 10.22098/gsd.2026.19650.1125
خان محمد آسکانی; مصطفی ازکیا; میثم موسایی; ولی اله رستمعلی زاده. "نقش توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل در کاهش نابرابری فضایی در مناطق مرزی مکران". سامانه مدیریت نشریات علمی, 3, 1, 1405, 39-53. doi: 10.22098/gsd.2026.19650.1125
آسکانی, خان محمد, ازکیا, مصطفی, موسایی, میثم, رستمعلی زاده, ولی اله. (1405). 'نقش توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل در کاهش نابرابری فضایی در مناطق مرزی مکران', سامانه مدیریت نشریات علمی, 3(1), pp. 39-53. doi: 10.22098/gsd.2026.19650.1125
آسکانی, خان محمد, ازکیا, مصطفی, موسایی, میثم, رستمعلی زاده, ولی اله. نقش توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل در کاهش نابرابری فضایی در مناطق مرزی مکران. سامانه مدیریت نشریات علمی, 1405; 3(1): 39-53. doi: 10.22098/gsd.2026.19650.1125

نقش توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل در کاهش نابرابری فضایی در مناطق مرزی مکران

جغرافیا و توسعه فضایی
دوره 3، شماره 1، خرداد 1405، صفحه 39-53    اصل مقاله (694.01 K)
نوع مقاله: علمی - پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22098/gsd.2026.19650.1125
نویسندگان
خان محمد آسکانی* 1؛ مصطفی ازکیا2؛ میثم موسایی3؛ ولی اله رستمعلی زاده4
1گروه جامعه‌شناسی، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2گروه جامعه‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
3گروه برنامه‌ریزی اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
4گروه مهاجرت و شهرنشینی، موسسه تحقیقات جمعیت کشور، تهران، ایران
چکیده
منطقه مکران به عنوان یکی از پهنه‌های راهبردی جنوب شرق ایران، به دلیل موقعیت ژئوپلیتیکی، دسترسی مستقیم به آب‌های آزاد و ظرفیت‌های متنوع اقتصادی، همواره در اسناد توسعه‌ای ملی و منطقه‌ای موردتوجه بوده است. با این حال، ضعف زیرساخت‌های حمل‌ونقل، پراکندگی خدمات و محدودیت‌های ارتباطی، زمینه تشدید نابرابری‌های فضایی و کندی فرایند توسعه یکپارچه و پایدار را در این منطقه فراهم کرده است. ازاین‌رو، هدف پژوهش حاضر تبیین نقش توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل در بهبود عدالت فضایی، کاهش شکاف‌های منطقه‌ای و تقویت انسجام سرزمینی در مکران است. این پژوهش با رویکرد کیفی و با بهره‌گیری از راهبرد نظریه داده بنیاد انجام شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه ساختاریافته گردآوری شد و نمونه‌گیری به صورت هدفمند و سپس نظری صورت گرفت. فرایند گردآوری داده‌ها تا اشباع نظری ادامه یافت و پس از انجام ۲۰ مصاحبه، شامل ۱۲ متخصص و ۸ فعال محلی، مفهوم تازه‌ای حاصل نشد. یافته‌ها نشان داد که توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل در مکران، افزون بر کارکرد ارتباطی، آثار اقتصادی و اجتماعی گسترده‌ای همچون ارتقای دسترسی، کاهش هزینه‌های جابه‌جایی، تسهیل جریان کالا و خدمات و افزایش جذابیت منطقه برای سرمایه‌گذاری دارد. همچنین، این تحول می‌تواند پیوندهای کارکردی میان سکونتگاه‌های شهری و روستایی را تقویت کرده، گسست فضایی را کاهش دهد و تاب‌آوری جمعیت محلی را افزایش دهد. در مجموع، نتایج پژوهش بیانگر آن است که توسعه هدفمند و متوازن زیرساخت‌های حمل‌ونقل، در صورت همراهی با سازوکارهای نهادی و مدیریتی مناسب، می‌تواند به عنوان محرکی مؤثر در کاهش نابرابری فضایی و تثبیت جایگاه مکران در شبکه توسعه ملی و فراملی عمل کند.
کلیدواژه‌ها
مکران؛ نابرابری فضایی؛ زیرساخت حمل‌ونقل؛ عدالت فضایی؛ توسعه منطقه‌ای
مراجع
  1. ازکیا، مصطفی و ایمانی جاجرمی، حسین. (۱۳۹۰). روش تحقیق کیفی؛ رویکردی به پژوهش در رفتار انسانی. تهران: انتشارات اطلاعات.
  2. استراوس، آنسلم و کوربین، جولیت. (۱۳۷۷). پایه‌های نظریه داده بنیاد: روش‌ها، رویه‌ها و تکنیک‌ها (ترجمه باقر ساروخانی و محمدرضا فاضلی). تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
  3. اعتمادی، کیانا؛ صرافی، مظفر و ندایی طوسی، سحر. (۱۳۹۸). توسعه منطقه ساحلی مکران در پرتو منطقه آزاد تجاری - صنعتی چابهار. فصلنامه برنامه‌ریزی توسعه شهری و منطقه‌ای، ۴ (۸)، 34-1. https://doi.org/10.22054/urdp.2021.55996.1255
  4. خزائی، عباس؛ یوسفی، همایون و دلبر، غلامرضا. (۱۳۹۷). شناسایی و بررسی دالان‌های بین‌المللی حمل‌ونقل کالا به کشورهای هم‌جوار و تأثیر آن‌ها بر امنیت ملی کشور. نشریه صنعت حمل‌ونقل دریایی، ۴ (۱)، ۶۷-۷۷.
  5. خیرالدین، رضا و رازپور، مهدی. (۱۳۹۷). پایش تحولات فضایی سکونتگاه‌های روستایی مناطق مرزی؛ چالش‌ها و ظرفیت‌ها در کارکرد جامعه روستایی شهرستان مرزی بانه. روستا و توسعه، 17(4)، 48-25. doi: 10.30490/rvt.2018.59411
  6. رستمعلی‌زاده، ولی‌اله؛ نوبخت، رضا و کیانی، رضا. (۱۴۰۳). توسعه سرمایه‌گذاری و ماندگاری جمعیت در مناطق مرزی روستایی ایران. مطالعات توسعه اجتماعی ایران، ۱۶ (۴)، 120-105.
  7. زاهدی، محمدجواد. (۱۳۹۶). توسعه و نابرابری. تهران: انتشارات مازیار.
  8. زیاری، کرامت‌الله و قاسمی، سعید. (۱۴۰۳). تحلیلی بر تأثیر استفاده از فناوری‌های حمل‌ونقل هوشمند در حمل‌ونقل شهری کلان‌شهر تبریز. مجله جغرافیا و توسعه فضایی، ۱ (۴)، ۹۱–۱۰۷.
  9. شیخ بیگلو، رعنا؛ تقوایی، مسعود و وارثی، حمیدرضا. (۱۳۹۱). تحلیل فضایی محرومیت و نابرابری‌های توسعه در شهرستان‌های ایران. رفاه اجتماعی، ۱۲ (۴۶)، ۱۸۹-۲۱۴.
  10. مولایی قلیچی، محمد؛ زیاری، کرامت‌اله؛ نصرتی هشی، مرتضی و کاردگر، راضیه. (۱۳۹۷). اولویت‌بندی فضایی توسعه حمل‌ونقل جاده‌ای در استان‌های ایران با تأکید بر مدل تصمیم‌گیری WASPAS. دانش شهرسازی، ۲ (۱)، ۶۷-۸۱.
  11. وزارت راه و شهرسازی. (۱۳۹۹). گزارش جامع / سند توسعه سواحل مکران. تهران: وزارت راه و شهرسازی.
  12. ولی‌قلی‌زاده، علی. (۱۳۹۵). تحلیل فضایی تأثیرات تمرکزگرایی در شکل‌گیری نابرابری‌های فضایی- سرزمینی در ایران. فصلنامه پژوهش‌های جغرافیای سیاسی، ۱ (۴)، ۱۳۹-۱۶۸.
  13. Azkia, M., & Imani Jajarmi, H. (2011). Qualitative research method: An approach to research in human behavior. Tehran: Ettelaat Publications. [In Persian]
  14. Banerjee, A., Duflo, E., & Qian, N. (2020). On the road: Access to transportation infrastructure and economic growth in China. Journal of Development Economics, 145, 102442. https://doi.org/10.1016/j.jdeveco.2020.102442
  15. Banister, D., & Berechman, Y. (2001). Transport investment and the promotion of economic growth. Journal of Transport Geography, 9(3), 209–218. https://doi.org/10.1016/S0966-6923(01)00013-8
  16. Etemadi, K., Sarrafi, M., & Nadaei Tousi, S. (2019). Development of Makran coastal zone in the light of Chabahar Free Trade-Industrial Zone.  Journal of Urban and Regional Development Planning, 4(8), 1-34. https://doi.org/10.22054/urdp.2021.55996.1255 [In Persian]
  17. Fraser, N. (2008). Scales of justice: Reimagining political space in a globalizing world. New York: Columbia University Press.
  18. Friedmann, J. (1966). Regional development policy: A case study of Venezuela. Cambridge, MA: MIT Press.
  19. Fujita, M., Krugman, P., & Venables, A. J. (1999). The spatial economy: Cities, regions and international trade. Cambridge, MA: MIT Press.
  20. Harvey, D. (1973). Social justice and the city. Baltimore: Johns Hopkins University Press.
  21. Harvey, D. (2009). Social justice and the city (Rev. ed.). Athens: University of Georgia Press.
  22. Hirschman, A. O. (1958). The strategy of economic development. New Haven: Yale University Press.
  23. Khazaei, A., Yousefi, H., & Delbar, G. (2018). Identification and investigation of international freight transport corridors to neighboring countries and their impact on national security. Journal of Maritime Transport Industry, 4(1), 67-77. [In Persian]
  24. Kheyruddin, R., & Razpour, M. (2018). Monitoring spatial changes of rural settlements in border areas: Challenges and capacities in the function of rural society in Baneh border county. Rural Development, 17(4), 25-48. https://doi.org/10.30490/rvt.2018.59411 [In Persian]
  25. Krugman, P. (1991). Increasing returns and economic geography. Journal of Political Economy, 99(3), 483–499. https://doi.org/10.1086/261763
  26. Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Beverly Hills: Sage.
  27. Ministry of Roads and Urban Development. (2020). [Comprehensive report / Development document of Makran coasts]. Ministry of Roads and Urban Development. [In Persian]
  28. Molaee Gholichi, M., Ziari, K., Nosrati Heshi, M., & Kardgar, R. (2018). Spatial prioritization of road transportation development in Iran's provinces with emphasis on WASPAS decision model. Journal of Urban Planning Knowledge, 2(1), 67-81. [In Persian]
  29. Myrdal, G. (1957). Economic theory and under-developed regions. London: Duckworth.
  30. Newman, D. (2019). Border and territory in the global era. London: Routledge.
  31. OECD. (2012). Redefining “urban”: A new way to measure metropolitan areas. Paris: OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/9789264174108-en
  32. Rodrigue, J. P. (2020). The geography of transport systems (5th ed.). New York: Routledge. https://doi.org/10.4324/9780429346323
  33. Rostamalizadeh, V., Nobakht, R., & Kiani, R. (2024). Development of investment and population retention in rural border areas of Iran. Iranian Journal of Social Development Studies, 16(4), 105-120. [In Persian]
  34. Sheikh Biglou, R., Taghvaei, M., & Varesi, H. R. (2012). Spatial analysis of deprivation and development inequalities in Iran's counties. Social Welfare, 12(46), 189-214. [In Persian]
  35. Soja, E. W. (2010). Seeking spatial justice. Minneapolis: University of Minnesota Press.
  36. Strauss, A., & Corbin, J. (1998). Basics of grounded theory: Methods, procedures, and techniques. (B. Saroukhani & M. R. Fazeli, Trans.). Institute for Humanities and Cultural Studies. [In Persian]
  37. Valigholizadeh, A. (2016). Spatial analysis of the impacts of centralization on the formation of spatial-territorial inequalities in Iran.  Journal of Political Geography Research, 1(4), 139-168. [In Persian]
  38. Venables, A. J. (2007). Evaluating urban transport improvements. Journal of Transport Economics and Policy, 41(2), 173–188.
  39. World Bank. (2009). World development report 2009: Reshaping economic geography. Washington, DC: World Bank. https://doi.org/10.1596/978-0-8213-7607-2
  40. Zahedi, M. J. (2017). [Development and inequality]. Maziar Publications. [In Persian]
  41. Ziari, K., & Ghasemi, S. (2024). An analysis of the impact of using intelligent transportation technologies on urban transportation in Tabriz metropolis. Journal of Geography and Spatial Development, 1(4), 91-107. [In Persian]
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 160
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 58


سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب