آمار

تعداد نشریات31
تعداد شماره‌ها484
تعداد مقالات4,286
تعداد مشاهده مقاله7,298,688
تعداد دریافت فایل اصل مقاله4,896,195
مرادی قمش, صابر, مهدوی, مرتضی علی. (1405). شناسایی پیشران‌های توسعه گردشگری با رویکرد آینده‌پژوهی مطالعه موردی: شهر مرند. سامانه مدیریت نشریات علمی, 3(1), 55-72. doi: 10.22098/gsd.2026.19883.1133
صابر مرادی قمش; مرتضی علی مهدوی. "شناسایی پیشران‌های توسعه گردشگری با رویکرد آینده‌پژوهی مطالعه موردی: شهر مرند". سامانه مدیریت نشریات علمی, 3, 1, 1405, 55-72. doi: 10.22098/gsd.2026.19883.1133
مرادی قمش, صابر, مهدوی, مرتضی علی. (1405). 'شناسایی پیشران‌های توسعه گردشگری با رویکرد آینده‌پژوهی مطالعه موردی: شهر مرند', سامانه مدیریت نشریات علمی, 3(1), pp. 55-72. doi: 10.22098/gsd.2026.19883.1133
مرادی قمش, صابر, مهدوی, مرتضی علی. شناسایی پیشران‌های توسعه گردشگری با رویکرد آینده‌پژوهی مطالعه موردی: شهر مرند. سامانه مدیریت نشریات علمی, 1405; 3(1): 55-72. doi: 10.22098/gsd.2026.19883.1133

شناسایی پیشران‌های توسعه گردشگری با رویکرد آینده‌پژوهی مطالعه موردی: شهر مرند

جغرافیا و توسعه فضایی
دوره 3، شماره 1، خرداد 1405، صفحه 55-72    اصل مقاله (888.27 K)
نوع مقاله: علمی - پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22098/gsd.2026.19883.1133
نویسندگان
صابر مرادی قمش1؛ مرتضی علی مهدوی* 2
1گروه شهرسازی، واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی، مرند، ایران
2گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی، مرند، ایران
چکیده
گردشگری شهری به عنوان یکی از پیچیده‌ترین و پویاترین بخش‌های اقتصاد جهانی، نیازمند برنامه‌ریزی آینده‌نگرانه و شناسایی پیشران‌های کلیدی توسعه است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی پیشران‌های مؤثر بر توسعه صنعت گردشگری شهر مرند و تحلیل نحوه اثرگذاری و اثرپذیری آن‌ها با رویکرد آینده‌پژوهی انجام‌شده است. مطالعه از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت اکتشافی با ترکیب روش‌های کمی و کیفی (آمیخته) صورت گرفته است. داده‌های تحقیق از طریق مطالعات اسنادی، مصاحبه‌های نیمه ساختاریافته با خبرگان و تکنیک دلفی گردآوری و با استفاده از نرم‌افزار MICMAC تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد از میان ۴۰ پیشران اولیه در شش گروه کالبدی فضایی، طبیعی زیست‌محیطی، فرهنگی اجتماعی، مدیریتی اقتصادی، فناوری و منطقه‌ای، ده پیشران کلیدی شامل زیرساخت‌های حمل‌ونقل، جاذبه‌های طبیعی (کوه‌های میشو)، دسترسی بین منطقه‌ای، موقعیت مرزی، سرمایه‌گذاری بخش خصوصی، سیاست‌های ملی گردشگری، حمایت دولت محلی، توسعه اکوتوریسم، حفاظت از آثار تاریخی و برنامه‌ریزی شهری پایدار بیشترین نقش را در آینده گردشگری مرند ایفا می‌کنند. تحلیل ماتریس اثرات متقاطع نشان داد سیستم موردمطالعه از نوع «ساختار خاص با قابلیت کنترل پایین توسط بازیگران» است و پیشران‌های دو وجهی (تأثیرگذار و تأثیرپذیر بالا) مهم‌ترین نقش را در شکل‌دهی به سناریوهای آینده دارند. به‌طورکلی، توسعه گردشگری مرند بیش از هر چیز به شاخص‌های فضایی کالبدی و مدیریتی گرایش دارد و سناریوهای مطلوب مستلزم تقویت هماهنگی میان نهادهای محلی، ملی و خصوصی است.
کلیدواژه‌ها
آینده‌پژوهی؛ پیشران‌های توسعه؛ گردشگری شهری؛ تحلیل اثرات متقاطع؛ شهر مرند؛ MICMAC
مراجع
  1. ابراهیم‌زاده، عیسی؛ کاظمی‌زاد، شمس‌الله و اسکندری، محمد. (1390). برنامه‌ریزی استراتژیک توسعه گردشگری با تأکید بر گردشگری مذهبی (موردشناسی: قم). فصلنامه پژوهش‌های جغرافیای انسانی، 76، 115-141.
  2. احمدی، منیژه. (1397). تحلیل عوامل مؤثر بر توسعه گردشگری فرهنگی و اثرات آن در پایداری اقتصادی نواحی روستایی استان زنجان. فصلنامه برنامه‌ریزی منطقه‌ای، 8(29)، 79-92 . https://doi.org/20.1001.1.22516735.1397.8.29.7.5
  3. اسماعیل‌زاده، حسن و اسماعیل‌زاده، یعقوب. (1395). ارزیابی پایداری گردشگری و تعیین راهبرد بهینه توسعه گردشگری در بندر انزلی. مطالعات برنامه‌ریزی سکونتگاه‌های انسانی، 11(34)، 115-131
  4. آقاپور، علی و پهلوان، فاطمه. (1386). آینده‌نگری؛ مبانی، ضرورت‌ها و روش‌شناسی‌ها. فصلنامه راهبرد یاس، 9، 154-176.
  5. بحرینی، سید حسن و جهانی مقدم، حمیدرضا. (1383). استفاده از توان‌های بالقوه مناطق جهت توسعه گردشگری (مورد خاص: پارک موزه نفت مسجدسلیمان). مجله محیط‌شناسی، 35، 33-50.
  6. بهزادی، صدیقه؛ رهنما، محمدرحیم؛ جوان، جعفر و عنابستانی، علی‌اکبر. (1397). شناسایی عوامل کلیدی مؤثر بر توسعه گردشگری با رویکرد آینده‌نگاری (مطالعه موردی: استان یزد). فصلنامه مطالعات جغرافیایی مناطق خشک، 9(33)، 37-52.
  7. حیدری چیانه، رحیم؛ رضاطبع ازگمی، سدیده خدیجه؛ سلطانی، ناصر و معتمدی‌مهر، اکبر. (1392). تحلیلی بر سیاست‌گذاری گردشگری در ایران. مجله برنامه‌ریزی و توسعه گردشگری، 2(5)، 11-32.
  8. ختایی، محمود؛ فرزین، محمدرضا و موسوی، علی. (1390). اندازه‌گیری کارایی هتل‌های شهر تهران با استفاده از روش تحلیل پوششی داده‌ها. فصلنامه پژوهش‌های اقتصادی، 8(2)، 1-24.
  9. زالی، نادر و بهشتی، محمدباقر. (1388). شناسایی عوامل کلیدی توسعه منطقه‌ای با رویکرد برنامه‌ریزی بر پایه سناریو (مطالعه موردی: استان آذربایجان شرقی). نشریه برنامه‌ریزی و آمایش فضا، 11(1)، 11-60.
  10. سعیده زرآبادی، زهراالسادات، و عبداله، بهار. (1392). ارزیابی عوامل موثر در توسعه صنعت گردشگری منطقه آزاد چابهار با بهره گیری از روش فرایند تحلیل شبکه ای (ANP). معماری و شهرسازی ایران، (6)، 37-48.
  11. رسولی، سید حسن؛ رجبی؛ آزیتا و متولی، صدرالدین . (1403). تبیین الگوی گردشگری با محوریت توسعۀ منطقه‌ای (مورد مطالعه: شهر ساری). جغرافیاوتوسعه ناحیه ای، 22 (2)، 168-139. doi: 10.22067/jgrd.2023.85239.1357
  12. سقایی، عیسی. (1393). تدوین سناریوهای توسعه گردشگری استان اردبیل با رویکرد آینده‌نگاری. فصلنامه پژوهش‌های جغرافیای انسانی، 46(2)، 279-298.
  13. شمس، شهاب‌الدین؛ حسینی، ابوالحسن و خورشیدان، رادمان. (1395). تحلیل و ارزیابی روش تحلیل سلسله مراتبی فازی در اولویت‌بندی سناریوهای توسعه گردشگری روستایی. برنامه‌ریزی و توسعه گردشگری، 5(18)، 158-178.
  14. قهرمانی‌فرد، حسین؛ حسین‌زاده دلیر، کریم و موسوی، میر سعید. (1400). شناخت و ارزیابی پیشران‌های حیاتی مؤثر بر آینده توسعه گردشگری (مطالعه موردی: کلان‌شهر تبریز). مجله گردشگری شهری، 8(1)، 67-82.
  15. کاظمی، مهدی. (1386). مدیریت گردشگری. (چاپ دوم). انتشارات سمت.
  16. ماکوئی طلاتپه، منیژه؛ موسوی، میرنجف و جوان، خدیجه. (1401). تحلیل و ارزیابی رقابت‌پذیری منطقه‌ای در برنامه‌ریزی توسعه گردشگری (مطالعه موردی: شهرستان جلفا). پژوهش‌های جغرافیای انسانی، 54(3)، 1125-1142.
  17. https://doi.org/10.22059/jhgr.2021.312426.1008197
  18. ماهنامه تدبیر. (1386). آینده‌نگاری: ابزاری برای سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی. ماهنامه تدبیر، 186، 6.
  19. مقیمی، ابوالفضل. (1394). معرفت‌شناسی آینده‌پژوهی در رویکردهای نظری به برنامه‌ریزی شهری، معماری و صنعت ساختمان. مدیریت شهری، 38، 75-104.
  20. موسوی، میرنجف؛ ویسیان، محمد؛ محمدی حمیدی، سمیه و اکبری، مهناز. (1394). بررسی و اولویت‌بندی توان‌ها و زیرساخت‌های توسعه گردشگری با روش‌های تصمیم‌گیری چند معیاره (موردمطالعه: شهرستان‌های استان کردستان). مجله گردشگری شهری، 2(1)، 17-31.
  21. هال، مایکل جان و کالین، جی. (1378). سیاست‌گذاری جهانگردی. (سید محمد اعرابی، مترجم). دفتر پژوهش‌های فرهنگی.
  22. Aghapour, A., & Pahlavan, F. (2007). Foresight: Foundations, necessities and methodologies. Yas Strategy Quarterly, 9, 154-176. [in persian].
  23. Ahmadi, M. (2018). Analysis of factors affecting cultural tourism development and its effects on economic sustainability of rural areas in Zanjan Province. Regional Planning Quarterly, 8(29), 79-92. https://doi.org/20.1001.1.22516735.1397.8.29.7.5[in persian].
  24. Baharini, S. H., & Jahani Moghaddam, H. R. (2004). Utilizing the potential of regions for tourism development (Case study: Masjed Soleyman Oil Museum Park). Environmental Sciences Journal, 35, 33-50. [in persian].
  25. Behzadi, S., Rahnama, M. R., Javan, J., & Anabestani, A. A. (2018). Identification of key factors affecting tourism development with a foresight approach (Case study: Yazd Province). Quarterly Journal of Geographical Studies of Arid Regions, 9(33), 37-52. [in persian].
  26. Bires, Z., & Raj, S. (2020). Tourism as a pathway to livelihood diversification: Evidence from biosphere reserves, Ethiopia. Tourism Management, 81, 104159.
  27. Ebrahimzadeh, I., Kazemizad, S., & Eskandari, M. (2011). Strategic planning for tourism development with emphasis on religious tourism (Case study: Qom). Human Geography Research Quarterly, 76, 115-141. [in persian].
  28. Esmailzadeh, H., & Esmailzadeh, Y. (2016). Evaluation of tourism sustainability and determination of optimal tourism development strategy in Bandar Anzali. Human Settlements Planning Studies, 11(34), 115-131. [in persian].
  29. Gharamani Fard, H., Hosseinzadeh Dalir, K., & Mousavi, M. S. (2021). Identification and evaluation of critical drivers affecting the future of tourism development (Case study: Tabriz Metropolis). Journal of Urban Tourism, 8(1), 67-82. [in persian].
  30. Hall, M. J., & Colin, J. (1999). Tourism policy. (S. M. A'rabi, Trans.). Cultural Research Bureau. [in persian].
  31. Heydari Chianeh, R., Rezatab Azgomi, S. K., Sultani, N., & Motamedi Mehr, A. (2013). An analysis of tourism policy in Iran. Journal of Tourism Planning and Development, 2(5), 11-32.
  32. Heydari Chianeh, R., Rezatab Azgomi, S. K., Sultani, N., & Motamedi Mehr, A. (2013). An analysis of tourism policy in Iran. Journal of Tourism Planning and Development, 2(5), 11-32. [in persian].
  33. Kazemi, M. (2007). Tourism management (2nd ed.). SAMT Publications. [in persian].
  34. Khatayi, M., Farzin, M. R., & Mousavi, A. (2011). Measuring the efficiency of hotels in Tehran using data envelopment analysis. Economic Research Quarterly, 8(2), 1-24. [in persian].
  35. Makuei Talatepe, M., Mousavi, M., & Javan, K. (2022). Analysis and evaluation of regional competitiveness in tourism development planning (Case study: Jolfa County). Human Geography Research, 54(3), 1125-1142. https://doi.org/10.22059/jhgr.2021.312426.1008197[in persian].
  36. Marinello, S., Butturi, M. A., Gamberini, R., & Martini, U. (2023). Indicators for sustainable touristic destinations: A critical review. Journal of Environmental Planning and Management, 66(1), 1–30. https://doi.org/10.1080/09640568.2021.1978407
  37. Matteucci, X., et al. (2022). Envisioning the futures of cultural tourism. Futures, 142, 103006. https://doi.org/10.1016/j.futures.2022.103006
  38. Moghimi, A. (2015). Epistemology of futures studies in theoretical approaches to urban planning, architecture and building industry. Urban Management, 38, 75-104. [in persian].
  39. Mousavi, M., Vaisian, M., Mohammadi Hamidi, S., & Akbari, M. (2015). Investigation and prioritization of tourism development potentials and infrastructures using multi-criteria decision-making methods (Case study: Counties of Kurdistan Province). Journal of Urban Tourism, 2(1), 17-31. [in persian].
  40. Rachiotis, T. (2024). Management of cultural routes as the new status quo in urban cultural tourism. Journal of Sustainable Development and Cultural Tourism.
  41. Rasouli, S. H., Rajabi, A., & Motavali, S. (2024). Explaining the tourism pattern with a focus on regional development (Case study: Sari City). Geography and Regional Development, 22(2), 139-168. https://doi.org/10.22067/jgrd.2023.85239.1357[in persian].
  42. Saeideh Zarabadi, Z. S., & Abdollah, B. (2013). Evaluation of effective factors in the development of tourism industry in Chabahar Free Zone using analytic network process (ANP). Iranian Architecture and Urbanism, 6, 37-48. [in persian].
  43. Saghaee, I. (2014). Developing tourism development scenarios for Ardabil Province with a foresight approach. Human Geography Research Quarterly, 46(2), 279-298. [in persian].
  44. Shams, S. H., Hosseini, A., & Khorshidan, R. (2016). Analysis and evaluation of fuzzy analytic hierarchy process in prioritizing rural tourism development scenarios. Tourism Planning and Development, 5(18), 158-178. [in persian].
  45. Tadbir Monthly. (2007). Foresight: A tool for policy-making and planning. Tadbir Monthly, 186, 6.
  46. Tadbir Monthly. (2007). Foresight: A tool for policy-making and planning. Tadbir Monthly, 186, 6. [in persian].
  47. Thabet, A. (2007). An approach to a strategy for improving Libya's tourism industry. International Biennial Tourism, 22-34.
  48. Wu, D. C., Cao, Z., Wen, L., & Song, H. (2021). Scenario forecasting for global tourism. Journal of Hospitality & Tourism Research, 45(1), 28-51.
  49. Zali, N., & Beheshti, M. B. (2009). Identification of key factors of regional development with scenario-based planning approach (Case study: East Azerbaijan Province). Journal of Planning and Spatial Planning, 11(1), 11-60. [in persian].
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 177
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 63


سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب