اثربخشی مداخله مبتنی بر توانبخشی شناختی رایانه‌ای (آرام) بر سرعت پردازش اطلاعات و ادراک دیداری-فضایی در دانش‌آموزان مبتلا به اختلال یادگیری خاص

اسمعیل‌زاده روزبهانی، آ.، بهروزی، ن.، امیدیان، م.، و مکتبی، غ. (1401). تاثیر توانبخشی شناختی رایانه‌ای بر توانایی دیداری-فضایی و سرعت پردازش دانش‌آموزان با نقص ویژه یادگیری ریاضی. پنجمین همایش بین‌المللی روان‌شناسی تربیتی: مداخلات روانی-تربیتی. [DOI:10.22034/ceciranj.2021.264495.1512]

افشاری، ع.، و رضایی، ر. (1398). اثربخشی نرم‌افزار ساند اسمارت بر کارکردهای اجرایی (توجه متمرکز، توانایی سازماندهی و برنامه‌ریزی و حافظه‌کاری شنیداری و دیداری) دانش‌آموزان مبتلا به نارساخوانی. ناتوانی‌های یادگیری، 8(3), 26–48. [DOI:10.22098/jld.2019.787]

باقری، ا.، کردستانی، د.، و گودرزی، ک. (1402). مقایسه اثربخشی توانبخشی شناختی،آموزش مادران به روش بارکلی و دارودرمانی بر ادراک زمان در دانش

آموزان دارای اختلال بیش ­فعالی نقص توجه 9 تا 12 سال. روانشناسی مدرسه و آموزشگاه، 12(4)، 22-35. [DOI.org/10.22098/jsp.2024.12817.5555]

شریفی، ح .(1382). نظریه و کاربرد آزمون‌های هوش و شخصیت (چاپ سوم). سخن.

شفیعی، ا.، ارجمندنیا،ع.، قاسم زاده،س.، حسن زاده، س.،وغلامعلی لواسانی، م. (1402). بررسی اثربخشی برنامه توانبخشی مبتنی بر کارکردهای اجرایی بر سرعت پردازش و توجه کودکان مبتلا به طیف اتیسم. [DOI: 10.22051/psy.2023.44668.2838]

عیوضی، س.، کرمی، ج.، و یزدانبخش، ک. (11403). اثربخشی بسته توانبخشی شناختی "همراه" بر بهبود مشکلات ادراکی-دیداری در دانش‌آموزان دارای نوشتارپریشی. فصلنامه روانشناسی شناختی، 11(4), 60–73 https://jcp.khu.ac.ir/browse.php?a_id=3708&sid=1&slc_lang=fa

فرهنگ رنجبر، م.، درتاج، ف.، سعدی پور، ا.، و دلاور، ع. (1398). طراحی برنامه آموزش مفاهیم ریاضی مبتنی بر رایانه به منظور بهبود ادراک دیداری-فضایی دانش‌آموزان و مقایسه‌ اثربخشی آن با روش آموزش سنتی. فصلنامه اندازه‌گیری تربیتی، 9(36), 1–18. [DOI: 10.22054/jem.2019.9805]

قربان پور، ر.، پاکدامن، م.، کارشکی، ح. (1402). اثربخشی بسته آموزشی راهبردهای تقویت فرایندهای روان‌شناختی پایه بر بهبود سرعت پردازش و پیشرفت ریاضی دانش‌آموزان دارای اختلال یادگیری در ریاضی. فصلنامه روانشناسی شناختی، 11(2), 76–90.. https://www.magiran.com/p2678476

کرمی، ا.، کرمی، ر.، و علیپور، ع. (2020). بررسی ویژگی‌های روان‌سنجی مقیاس هوشی وکسلر کودکان ویرایش پنجم. فصلنامه اندازه‌گیری تربیتی، 11(41), 97–125. [DOI:org/10.22054/jem.2021.51727.2036]

کرمی، ا.، و کرمی، ر .(1397). راهنمای آزمون هوش و وکسلر کودکان، نسخه محرک دیجیتال 21 خرده‌آزمونی. انتشارات روان‌سنجی.

محرابی، ا.، عباسی، ق.، و فخری، م. (1403). اثر بخشی مداخله درمانی مبتنی بر توان‌بخشی شناختی بر حافظه فعال و سرعت پردازش دانش‌آموزان مبتلا به اختلال یادگیری خاص. مجله دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، 66. [ DOI:10.22038/mjms.2023.69520.4125]

محروقی، ح.، توزنده جانی، ح.، نجات، ح.، باقرزاده گل مکانی، ز. (1400). مقایسه اثربخشی توان‌بخشی شناختی مبتنی بر تقویت توجه و توان‌بخشی شناختی مبتنی بر تقویت حافظه کاری بر تنظیم شناختی هیجان و سرعت پردازش اطلاعات دانش‌آموزان نارساخوان. عصب روان شناسی، 7(25)، 73-92.  [DOI:org/10.30473/clpsy.2020.52835.1544]

محمدلو، ا.، محمدلو، م.، و درتاج، ف. (1401). اثربخشی توانبخشی شناختی رایانه‌ای بر انعطاف‌پذیری شناختی و سرعت پردازش اطلاعات دانش‌آموزان با اختلال یادگیری. پنجمین همایش بین‌المللی روان‌شناسی تربیتی: مداخلات روانی-تربیتی.    https://civilica.com/doc/1538548

محمدلو، ا.، مروتی، ذ.، و یوسفی افراشته، م. (1400). اثربخشی توان‌بخشی شناختی رایانه‌ای بر مسئله گشایی خلاق و سرعت پردازش اطلاعات دانش آموزان دختر مقطع ابتدایی. فصل‌نامه پژوهش‌های کاربردی روانشناختی, 12(3)، 307-333. [DOI:10.22059/japr.2021.314576.643710 ]

نجاتی، و .(1397) . دستنامه جامع توان‌بخشی شناختی در اختلالات تحولی. تهران: رشد فرهنگ.

نریمانی، م.، سلمانی، ع. و شارعی، آ. (1404). اثربخشی آموزش مهارت‌های ارتباط مؤثر بر امیدواری تحصیلی و بهزیستی روان‌شناختی در دانش‌آموزان مستعد رفتارهای پرخطر. روان شناسی مدرسه و آموزشگاه، 14(1)، 82-95. [DOI:10.22098/jsp.2025.16465.6043]

نعمتی، ش.، بدری‌گرگری، ر.، واحدی، ش.، و مهرگان فرد جیرنده، ض. (1403). کاربست توان‌بخشی شناختی بر فهم، تولید و محاسبات عددی دانش‌آموزان دارای اختلال یادگیری ویژه با آسیب ریاضی. فصلنامه پژوهش‌های کاربردی روان‌شناختی، 15(1)، 53–72   [DOI:10.22059/japr.2024.333955.644085]

نیکبخت ، ن.، کیخسروانی، م.، دیره، ع و پوالدی ریشهری، ع. (1403). مقایسه اثربخشی برنامه توانبخشیشناختی مبتنی برحافظه آیندهنگر و برنامه تنظیم هیجان

برکاهش مشکلات رفتاری دانش­آموزان با اختلال نارسایی توجه و بیش­ فعالی. فصلنامه روانشناسی مدرسه و آموزشگاه، 13(1)، 112-123. https://jsp.uma.ac.ir/article_2941.html?lang=en

نوده ئی، خ، صرامی، غ.، و کرامتی، ه. (1395). رابطه میان عملکرد و ظرفیت حافظه کاری و عملکرد خواندن دانش‌آموزان: بررسی اجرایی [پژوهش]. مجله روانشناسی شناختی، 4(3)، 11–20.http://jcp.khu.ac.ir/article-1-2631-fa.html

نیلی‌پور، ر.، کریمی جوان، گ.، و قریشی، ز. (۱۳۹۴). شاخص‌های کیفیت گفتار و سرعت پردازش اطلاعات در کودکان فارسی ‌زبان دچار اختلال ویژه زبانی. فصلنامه کودکان استثنایی، ۱۵(۲),۶۷–۷۹. https://www.magiran.com/paper/1447220

ویسمه، م.، استکی، م.، میرزاخانی، ن. (1402). مقایسه اثربخشی آموزش کارکردهای اجرایی مبتنی بر بازی‌های رایانه‌ای و یکپارچگی حسی بر علائم نارساخوانی دانش‌آموزان. روانشناسی افراد استثنایی، 13(49)، 146–172. [ DOI:10.22054/jpe.2022.62970.2366]

Afshari, A., & Rezaei, R. (2019). The effectiveness of Smart Sound software on executive functions (focused attention, organization and planning ability, and auditory and visual working memory) of students with dyslexia. Learning Disabilities, 8(3), 26–48. (Persian).  ]DOI:10.22098/jld.2019.787[

American Psychiatric Association, A. (2022). Diagnostic and statistical manual of mental disorders: DSM-5-TR (5th ed., text revision. ed.). American Psychiatric Association Publishing. https://psychiatryonline.org/doi/book/10.1176.

Archibald, C. J., & Fisk, J. D. (2000). Information processing efficiency in patients with multiple sclerosis. Journal of Clinical and Experimental Neuropsychology, 22(5), 686–701. ]DOI:10.1076/jcen.22.5.686.949[

Bagheri, A., Kordestani, D. & Goodarzi, K. (2024). The effectiveness of cognitive rehabilitation, training of mothers

using the Barclay method and drug therapy on time perception in students with attention deficit hyperactivity disorder aged 9 to 12 years (Persian). Journal of School Psychology and Institutions, 12(4):22-35. https://jsp.uma.ac.ir/article_2756.html?lang=en

Borrelli, S., Pereira Lima, J., & Dachy, B. (2023). The relation between the symbol digit modalities test, fatigue, depression, and anxiety symptoms in a Belgian MS cohort. Acta Neurologica Belgica, 123(6), 2147–2153. ]DOI:10.1007/s13760-023-02233-9[

Boxhoorn, S., Bast, N., Supèr, H., Polzer, L., Cholemkery, H., & Freitag, C. M. (2020). Pupil dilation during visuospatial orienting differentiates between autism spectrum disorder and attention‐deficit/hyperactivity disorder. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 61(5), 614–624.  ]DOI:10.1111/jcpp.13154[

Cattaneo, G., & Pisoni, A. (2023). Computer-assisted cognitive rehabilitation in neurological patients: State of the art and future perspectives. Frontiers in Neurology, 14, 1255319.  ]DOI:10.3389/fneur.2023.1255319[

Conesa, P. J., & Duñabeitia, J. A. (2021). Effects of computer-based training on children’s executive functions and academic achievement. The Journal of Educational Research. [DOI:10.1080/00220671.2021.1998881%5b]

Conklin, H. M. (2016). Long-term efficacy of computerized cognitive training among survivors of childhood cancer: A single-blind randomized controlled trial. Journal of Pediatric Psychology, 42(2), 220–231.  ]DOI:10.1093/jpepsy/jsw057[

Cornoldi, C., Giofrè, D., Orsini, A., & Pezzuti, L. (2014). Differences in the intellectual profile of children with intellectual vs. learning disability. Research in Developmental Disabilities, 35(9), 2224–2230.  ]DOI:10.1016/j.ridd.2014.05.013[

Danacı, M. Ö., & Çetin, Z. (2022). Effect of the concept education programme on 48–60-month-old children’s visual-spatial perception mechanisms. South African Journal of Childhood Education, 12(1), 942.  ]DOI:10.4102/sajce.v12i1.942[

Dereili, R., Estaki, M., & Beheshte, N. (2024). Effect of cognitive rehabilitation training on information processing speed, response inhibition, attention, and perceptual reasoning in students with dyscalculia. Iranian Rehabilitation Journal, 22(3), 509–518. ]DOI:10.32598/irj.22.3.509[

Diamond, B. J., Johnson, S. K., Kaufman, M., & Graves, L. (2008). Relationships between information processing, depression, fatigue, and cognition in multiple sclerosis. Archives of Clinical Neuropsychology, 23(2), 189–199.  ]DOI:10.1016/j.acn.2007.09.005[

Erden, M. A. (2005). Development and learning. Friend Publishing.

Esmaeilzadeh Rouzbehani, A., Behroozi, N., Omidian, M., & Maktabi, Gh. (2022). The effect of computer-based cognitive rehabilitation on visual-spatial ability and processing speed of students with specific mathematics learning disability. The 5th International Conference on Educational Psychology: Psychological-Educational Interventions. (Persian). ]DOI:10.22034/ceciranj.2021.264495.1512[

Eyvazi, S., Karami, J., & Yazdanbakhsh, K. (2024). The effectiveness of the “Hamrah” cognitive rehabilitation package on improving perceptual-visual problems in students with dysgraphia. Cognitive Psychology Quarterly, 11(4), 60–73 http://jcp.khu.ac.ir/article-1-3708-fa.html

Geary, D. C. (2015). Social competition and evolution of fluid intelligence. In D. Princiotta, S. Goldstein, & J. Naglieri (Eds.), Handbook of intelligence: Evolutionary theory, historical perspectives, and current concepts (pp. 105–119). Springer.  ]DOI:10.1007/978-1-4939-1562-0_7[

Ghorbanpour, R., Pakdaman, M., & Karshki, H. (2023). The effectiveness of a training package of strategies to strengthen basic psychological processes on improving processing speed and mathematical achievement in students with mathematics learning disorders. Cognitive Psychology Quarterly, 11(2), 76–90. (Persian). https://www.magiran.com/p2678476

Gire, C., et al. (2023). Cognitive training for visuospatial processing in children aged 5½ to 6 years born very preterm with working memory dysfunction: A randomized clinical trial. JAMA Network Open. [DOI:10.1001/jamanetworkopen.2023.31988%5b]

Goldstein-Marcusohn, Y., Goldfarb, L., & Shany, M. (2020). Global and local visual processing in rate/accuracy subtypes of dyslexia. Frontiers in Psychology, 11, 828.  ]DOI:.3389/fpsyg.2020.00828[

Holmes, J., Gathercole, S. E., & Dunning, D. L. (2009). Adaptive training leads to sustained enhancement of poor working memory in children. Developmental Science, 12(4), F9–F15.  ]DOI:10.1111/j.1467-7687.2009.00855.x[

Imani, Z., Jajarmi, M., & Mahoor, H. (2024). Comparison of the effectiveness of brain-based learning and self-regulation strategies on the academic achievement of students with specific learning disabilities. Journal of Study and Innovation in Education and Development, 4(2), 109–124.  ]DOI:10.61838/jsied.4.2.7[

Jaeggi, S. M., Buschkuehl, M., Jonides, J., & Perrig, W. J. (2011). Improving fluid intelligence with training on working memory. Proceedings of the National Academy of Sciences, 108(27), 10379–10383.  ]DOI:10.1073/pnas.1103228108[

Karami, A., & Karami, R. (2018). Manual of Wechsler Intelligence Scale for Children (digital version, 21 subtests). Ravan Sanji Publications. (Persian).

Karami, A., Karami, R., & Alipour, A. (2020). Psychometric properties of the Wechsler Intelligence Scale for Children, Fifth Edition. Journal of Educational Measurement, 11(41), 97–125. (Persian).  ]DOI:10.22054/jem.2021.51727.2036[

Karbach, J., & Verhaeghen, P. (2014). Executive-control and working-memory training: Effects on intelligence. Psychological Science, 25(11), 2027–2037.  ]DOI:10.1177/0956797614548725[

Karbach, J., & Verhaeghen, P. (2014). Making working memory training work: A meta-analysis of training studies. Psychological Science, 25(11), 2027–2037.  ]DOI:10.1177/0956797614548725[

Kim, W. C., Jeong, Y. J., Jeong, Y. G., & Lee, K. H. (2024). Computer-assisted rehabilitation shows greater efficacy than traditional in visuospatial skills and cognition in neglect patients. Journal of Motor Behavior, 56(4), 511–518. 

Klaassen, A.-L., Michel, C., Stüble, M., Kaess, M., Morishima, Y., & Kindler, J. (2024). Reduced anterior callosal white matter in risk for psychosis associated with processing speed as a fundamental cognitive impairment. Schizophrenia Research, 264, 211–219.  ]DOI:10.1016/j.schres.2024.02.012[

Kosslyn, S. M. (1994). Image and brain: The resolution of the imagery debate. MIT Press. https://www.cambridge.org/core/journals/psychological

Lievore, R., Cardillo, R., & Mammarella, I. C. (2025). Let's face it! The role of social anxiety and executive functions in recognizing others' emotions from faces: Evidence from autism and specific learning disorders. Development and Psychopathology, 37(1), 451–463.  ]DOI:10.1017/s0954579424000038[

Lillich, L., Utesch, T., Graham, S., & Busse, V. (2025). Individual differences in literacy: Effects of gender and language background on primary school writing. Reading and Writing. Advance online publication [DOI:10.1007/s11145-025-10689]

Mahroghi, H. R., Tozandejani, H., Nejat, H., & Bagherzadeh Golmekani, Z. (2021). Comparing the effectiveness of attention-based cognitive rehabilitation and working memory-based cognitive rehabilitation on emotion regulation and processing speed in students with dyslexia. Clinical Psychology and Personality, 7(25), 73–92. (Persian). ]DOI:10.30473/clpsy.2020.52835.1544[

Mehrabi, A., Abbasi, Gh., & Fakhri, M. K. (2024). The effectiveness of cognitive rehabilitation-based therapeutic intervention on working memory and processing speed of students with specific learning disorder. Mashhad University of Medical Sciences Journal of Faculty of Medicine, 66(6). (Persian).]DOI:10.22038/mjms.2023.69520.4125[

Mohamad Panahi, N., & Bayat Mokhtari, L. (2024). The effect of visual spatial perception training on improving theory of mind in students with learning disabilities. Research in School and Virtual Learning, 12(1), 81–90.  ]DOI:10.30473/etl.2024.70444.4157[

Mohammadi, A., Mohammadi, M., & Dortaj, F. (2022). The effectiveness of computer-based cognitive rehabilitation on cognitive flexibility and processing speed in students with learning disabilities. The 5th International Conference on Educational Psychology: Psychological-Educational Interventions. (Persian). https://civilica.com/doc/1538548

Mohammadi, A., Morovati, Z., & Yousefi Afrashteh, M. (2021). The effectiveness of computer-based cognitive rehabilitation on creative problem solving and information processing speed in elementary school girls. Applied Psychological Research Quarterly, 12(3), 307–333. (Persian).   ]DOI:10.22059/japr.2021.314576.643710[

Narimani, M., Salmani, A. & Sharei, A. (2025). The effectiveness of effective communication skills training on academic hope and psychological well-being in students prone to high-risk behaviors. Journal of School Psychology, 14(1), 82-95. (Persian) [DOI:10.22098/jsp.2025.16465.6043]

Nejati, V. (2018). Comprehensive manual of cognitive rehabilitation in developmental disorders. Roshd-e Farhang. )Persian.(

Nemati, Sh., Badri-Gargari, R., Vahedi, Sh., & Mehregan Fard Jirandeh, Z. (2024). The application of cognitive rehabilitation on comprehension, production, and numerical calculations of students with specific learning disorder in mathematics. Applied Psychological Research Quarterly, 15(1), 53–72.)Persian.(  ]DOI:10.22059/japr.2024.333955.644085[

Nikbakht, N., Keykhosrovani, M., Deyreh, E. & Pooladi Rishehri, A. (2024). Comparison of the effectiveness of

cognitive rehabilitation program based on prospective memory and emotion regulation program on behavioral

problems of students with attention deficit hyperactivity disorder (Persian). Journal of School Psychology and Institutions, 13 (1):112-123. https://jsp.uma.ac.ir/article_2941.html?lang=en

Nilipour, R., Karimi Javan, G., & Ghoreishi, Z. S. (2015). Speech quality indicators and information processing speed in Persian-speaking children with specific language impairment. Exceptional Children Quarterly, 15(2), 67–79. (Persian). https://www.magiran.com/paper/1447220

Nodehi, Kh., Sarami, Gh., & Karamati, H. (2016). The relationship between working memory performance and capacity with reading performance in students: An experimental study. Cognitive Psychology, 4(3), 11–20. (Persian). http://jcp.khu.ac.ir/article-1-2631-fa.html

Papanastasiou, F. (2017). Executive functions and their role in learning disabilities. Journal of Psychology and Brain Studies, 1(3), 17.

Peng, P., & Fuchs, D. (2016). A meta-analysis of working memory deficits in children with learning difficulties: Is there a difference between verbal domain and numerical domain? Journal of Learning Disabilities, 49(1), 3–20.  ]DOI:10.1177/0022219414521667[

Phillips, N. L., Mandalis, A., Benson, S., Parry, L., Epps, A., & Morrow, A. (2020). Effects of computerized cognitive training for children with dyslexia: An ERP study. Journal of Neurolinguistics. [DOI:10.1016/j.jneuroling.2020.100904%5b]

Poletti, M. (2016). WISC-IV intellectual profiles in Italian children with specific learning disorder and related impairments in reading, written expression, and mathematics. Journal of Learning Disabilities, 49(3), 320–335.  ]DOI:10.1177/0022219414555416[

Pourfaraman, M., & Taher, M. (2022). The effectiveness of visual skill-based computer games on visual-auditory-spatial perception and reading tracking speed of students with special learning disabilities. Journal of Learning Disabilities, 10, 200–211.  ]DOI:10.32598/JLD.10.2.1[

Ranjbar, M., Dortaj, F., Saadipoor, E., & Dalouar, A. (2019). Designing a computer-based mathematics concept teaching program to improve students’ visual-spatial perception and comparing its effectiveness with the traditional method. Journal of Educational Measurement, 9(36), 1–18. (Persian).  ]DOI:10.22054/jem.2019.9805[

Raven, J. (2000). The Raven's progressive matrices. Cognitive Psychology, 41(1), 1–48.  ]DOI:10.1006/cogp.1999.0735[

Robledo‑Castro, C., Lerma‑Castaño, P. R., & Bonilla‑Santos, G. (2023). Effect of cognitive training programs based on computer systems on executive functions in children with ADHD: A systematic review. Journal of Attention Disorders, 27(13), 1467–1487[DOI:10.1177/10870547231187164%5b]

Shafiee, E., Arjomandnia, A. A., Ghasemzadeh, S., Hassanzadeh, S., & Gholamali Lavasani, M. (2023). The effectiveness of an executive function-based rehabilitation program on processing speed and attention in children with autism spectrum disorder. (Persian).  ]DOI:10.22051/psy.2023.44668.2838[

Sharifi, H. P. (2003). Theory and application of intelligence and personality tests (3rd ed.). Sokhan. (Persian).

Vestberg, T., Reinebo, G., Maurex, L., Ingvar, M., & Petrovic, P. (2017). Core executive functions are associated with success in young elite soccer players. PLoS One, 12(2), e0170845.  ]DOI:10.1371/journal.pone.0170845[

Vismeh, M., Estaki, M., & Mirzakhani, N. (2023). Comparing the effectiveness of computer game-based executive function training and sensory integration on dyslexia symptoms in students. Psychology of Exceptional Individuals, 13(49), 146–172. (Persian).  ]DOI:10.22054/jpe.2022.62970.2366[

Weschler, D. (2014). WISC-V: Wechsler Intelligence Scale for Children (5th ed.). Pearson. Wechsler Intelligence Scale for Children – Fifth Edition (WISC-V).

Wiest, D. J., Wong, E. H., Bacon, J. M., Rosales, K. P., & Wiest, G. M. (2020). The effectiveness of computerized cognitive training on working memory in a school setting. Applied Cognitive Psychology, 34(2), 465–471.  ]DOI:10.1002/acp.3608[

Yasar, H. J., Pirani, Z., & Ali, Z. E. (2024). A parental burnout modelling based on perfectionism mediated through self-compassion in parents of students suffering from specific learning behavioral disorder. Acta Psychologica, 246, 104227.  ]DOI:10.1016/j.actpsy.2024.104227[

Yigit, P., Acikgoz, A., Mehdiyev, Z., Dayi, A., & Ozakbas, S. (2021). The relationship between cognition, depression, fatigue, and disability in patients with multiple sclerosis. Irish Journal of Medical Science, 190, 1129–1136.  ]DOI:10.1007/s11845-020-02391-8[